MENKUL SERMAYE İRADI

MENKUL SERMAYE İRADI

Tarifi:

MADDE 75   (2361 sayılı Kanunun 52’nci maddesiyle değişen madde, Yürürlük; 01.01.1981) Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkül sermaye dolayısiyle elde ettiği kâr payı, faiz, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradıdır.

Kaynağı ne olursa olsun aşağıda yazılı iratlar menkul sermaye iradı sayılır:

1. (5582 sayılı Kanunun 28. maddesiyle değişen bent.Yür:6.3.2007) “1. Her nevi hisse senetlerinin kâr payları (kurucu hisse senetleri ve diğer intifa hisse senetlerine verilen kâr payları ve pay sahiplerine hazırlık dönemi için faiz olarak veya başka adlarla yapılan her türlü ödemeler ile Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonları katılma belgelerine ödenen kâr payları ile konut finansmanı fonlarını temsilen ihraç edilen ipoteğe dayalı menkul kıymetlere ve varlık finansmanı fonlarını temsilen ihraç edilen varlığa dayalı menkul kıymetlere ödenen faiz, kâr payı veya benzeri gelirler dahil.);”(1)

2. (3239 sayılı Kanunun 57’inci maddesiyle değişen bent, Yürürlük; 01.01.1986) İştirak hisselerinden doğan kazanç (Limited Şirket ortaklarının, iş ortaklıkları  ortaklarının ve komanditerlerin kâr payları ile kooperatiflerin dağıttıkları kazançlar bu zümreye dahildir. Kooperatiflerin ortakları ile yaptıkları muamelelerden doğan kârların ortaklara, kooperatifle yaptıkları muameleler nispetinde tevzii, kazanç dağıtımı sayılmaz.) (2)

(5615 sayılı Kanunun 4. maddesiyle eklenen fıkra.Geç:1.1.2007 Yür:4.4.2007) “5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 7 nci maddesindeki şartların birlikte gerçekleşmesi halinde; Türkiye’de yerleşik gerçek kişilerin doğrudan veya dolaylı olarak ayrı ayrı ya da birlikte sermayesinin, kâr payının veya oy kullanma hakkının en az % 50’sine sahip olmak suretiyle kontrol ettikleri yurt dışı iştiraklerinin kazançları dağıtılsın veya dağıtılmasın, iştirakin hesap döneminin kapandığı ayı içeren yıl itibarıyla dağıtılan kâr payı sayılır. Türkiye’de vergilendirilmiş kazancın iştirak tarafından sonradan dağıtılması durumunda, elde edilen kâr paylarının vergilendirilmiş kısmı bu tutardan indirilir.”

Adi komandit şirketlerde komanditerlerin kâr payları, şirket kârının ilişkin bulunduğu takvim yılında elde edilmiş sayılır;

3. Kurumların idare meclisi Başkan ve üyelerine verilen kâr payları;

4. (4842 sayılı Kanun’nun 7. maddesiyle değişen bent. Yürürlük: 24.04.2003) Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yıllık veya özel beyanname veren dar mükellef kurumların, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancından, hesaplanan kurumlar vergisi düşüldükten sonra kalan kısmı,(3)

5. (5582 sayılı Kanunun 28. maddesiyle değişen bent. Yür:6.3.2007) “Her nevi tahvil (ipotek finansmanı kuruluşları ve konut finansmanı kuruluşları tarafından ihraç edilen ipoteğe dayalı menkul kıymetler hariç ipotekli sermaye piyasası araçları, varlık teminatlı menkul kıymetler dahil) ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi (6111 s.kanunun 80. mad. ile değiştirilen ibare.Yür:25.2.2011) “Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetler ve varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından”(4)  sağlanan gelirler (Döviz cinsinden yahut dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetlerin itfası sırasında oluşan değer artışları irat sayılmaz.);”(5)

6. (3239 sayılı Kanun’nun 57’nci maddesi ile değiştirilen bent, Yürürlük; 01.01.1986) Her nevi alacak faizleri (Adi, imtiyazlı, rehinli, senetli alacaklarla cari hesap alacaklarından doğan faizler ve kamu tüzelkişilerince borçlanılan ve senede bağlanmış olan meblağlar için ödenen faizler dahil)(6)

7.  Mevduat faizleri (4761 sayılı Kanun’un 1. mad. değişen hüküm. Yür:1.7.2002)(Bankalara, bankerlere, tasarruf sandıklarına, tevdiat kabul eden diğer müesseselere yatırılan vadeli, vadesiz paralara ödenen faizler, bunlar dışında kalan kişi ve kuruluşlardan devamlı olarak para toplama işi ile uğraşanların her ne şekil ve ad altında olursa olsun toplanan paralara sağladıkları gelirler ve menfaatler ile bankalar ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanuna göre kurulan aracı kurumlar arasındaki borsa para piyasasında değerlendirilen paralara ödenen faizler de mevduat faizi sayılır.);

8. Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponların satışından elde edilen bedeller;

9. İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kâr paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar;

10. Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri;

11. (3239 sayılı Kanunun 57. mad. kaldırılmıştır.)(7)

12. (3239 sayılı Kaunun 57’nci mad. değişen bent, Yürürlük: 01.01.1986) Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları ile kâr, ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları. (8)

13 (4842 sayılı Kanunun 37/e mad. Yür:24.04.2003) (9)

14. (3946 sayılı Kanunun 16’ncı mad. eklenen bent, Yür: 1.1.1994) (6322 sayılı Kanunun 8. mad. ile değişen ibare.Yür:15.6.2012) “Menkul”(10) kıymetleri geri alım ve satım taahhüdü ile iktisap veya elden çıkarılması karşılığında sağlanan menfaatler.

15. (6327 sayılı Kanunun 6. mad. ile değişen bent.Yür:29.08.2012) “Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile sigorta ve emeklilik şirketleri tarafından;

a) On yıldan az süreyle prim veya aidat ödeyerek ayrılanlara ödenen irat tutarları,

b) On yıl süreyle prim veya aidat ödeyerek ayrılanlar ile vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara ödenen irat tutarları.”(11)

 

16. (6327 sayılı Kanunun 6. mad. ile eklenen bent.Yür:29.08.2012) “Bireysel emeklilik sisteminden;

a) On yıldan az süreyle katkı payı ödeyerek ayrılanlar ile bu süre içinde kısmen ödeme alanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat tutarı (28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan Devlet katkılarının ödemeye konu olan kısımlarına isabet eden irat tutarı dahil.), (12)

b) On yıl süreyle katkı payı ödemiş olmakla birlikte emeklilik hakkı kazanmadan ayrılanlar ile bu süre içinde kısmen ödeme alanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat tutarı (4632 sayılı Kanun kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan Devlet katkılarının ödemeye konu olan kısımlarına isabet eden irat tutarı dahil.),

c) Emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat tutarı (4632 sayılı Kanun kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan Devlet katkılarının ödemeye konu olan kısımlarına isabet eden irat tutarı dahil.).”

17. (6353 sayılı Kanunun 65/a maddesi ile 17. bent olarak düzeltilmiştir.) (6322 sayılı Kanunun 8. mad. ile eklenen bend.Yür:15.6.2012)“Yukarıdaki bentlerde sayılanlar dışında Sermaye Piyasası Kanunu hükümlerine göre ihraç edilen her türlü sermaye piyasası araçlarından elde edilen gelirler.”

Yukarıda yazılı iratlar, bunları sağlayan sermaye sahibinin ticari faaliyetine bağlı bulunduğu takdirde, ticari kazancın tespitinde nazara alınır.

(6327 sayılı Kanunun 6. mad. ile eklenen fıkra.Yür:29.08.2012)“Bu maddenin ikinci fıkrasının (15) numaralı bendinde yer alan irat tutarı; varsa fesih ve iştira kesintisi indirilmeden önceki birikim tutarından, yatırıma yönlendirilen tutar indirilerek bulunur. Aynı fıkranın (16) numaralı bendinde yer alan irat tutarı; hak kazanılan Devlet katkısı ve getirileri dahil ödemeye konu toplam birikim tutarından, (varsa ertelenmiş giriş aidatı indirilmeksizin) ödenen katkı payları ve Devlet katkısının hak edilen kısmı indirilerek bulunur.”

_______________________________________

 

(1)     Madde 75/1. (5582 sayılı kanunla değişmeden önceki şekli.Yür:1.1.1982 – 5.3.2007 tarihleri arası)1. (2574 sayılı Kanunun 13’üncü maddesiyle değişen bent, Yürürlük; 01.01.1982) Her nevi hisse senetlerinin kâr payları (kurucu hise senetleri ve diğer intifa hisse senetlerine verilen kâr payları ve pay sahiplerine hazırlık dönemi için faiz olarak veya başka adlarla yapılan her türlü ödemeler ile (3824 sayılı Kanunun 4’üncü maddesi ile değişen ifade Geçerlilik; 1.1.1992, Yürürlük; 11.7.1992) Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonları  katılma belgelerine ödenen kâr payları dahil.)

(2)     MADDE 75/2   (3239 sayılı Kanunun 57’inci mad.değişmeden önceki şekli) İştirak hisselerinden doğan kazançlar (Limited şirket ortaklarının ve komanditerlerin kâr payları ile kooperatiflerin dağıttıkları kazançlar, bu zümreye dahildir. Kooperatiflerin ortakları ile yaptıkları muamelelerden doğan kârların ortaklara, kooperatifle yaptıkları muameleler nispetinde tevzii, kazanç dağıtımı sayılmaz.)

(3)     Madde 75/4 (4842 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli.Yür.:1.1.1999 – 23.04.2003 tarihleri arası) (4369 sayılı Kanun’nun 39. mad. ile değiştirilen şekli. 1999 hesap dönemi kurum kazançlarından başlamak üzere. Yür: 1.1.1999) Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yıllık veya özel beyanname veren dar mükellef kurumların, indirim ve istisnalar (Kurumlar Vergisi Kunununun 8 inci maddesinin 1 numaralı bendinde yazılı kazançlar hariç) düşülmeden önceki kurum kazancından, hesaplanan kurumlar vergisi ve fon payı düşüldükten sonra kalan kısım,

(4)     Madde 75/5.ibare (Değiştirilmeden önceki şekli.Yür:6.3.2007-24.2.2011 tarihleri arası) “ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden”

(5) MADDE 75/5. (5582 sayılı kanunla değişmeden önceki şekli.Yür:1.1.1999 – 5.3.2007 tarihleri arası) “Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler (Döviz cinsinden yahut dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetlerin itfası sırasında oluşan değer artışları irat sayılmaz);

(6) MADDE 75/6   (3239 sayılı Kanunun 57’nci mad. değişmeden önceki şekli) Her nevi alacak faizleri (adi, imtiyazlı, rehinli, senetli alacaklarla cari hesap alacaklarından doğan faizler, Hazine tahvili ve bonoları da dahil olmak üzere kamu tüzelkişilerince borçlanılan ve senede bağlanmış olan meblağlar için verilen faizler dahil).

(7)  MADDE 75/11   (3239 sayılı Kanunun 57’nci maddesiyle kaldırılmadan önceki

         şekli) 77 nci maddede yazılı vergi alacağı.

(8)     MADDE 75/12   (3239 sayılı Kanunun 57’nci maddesiyle değiştirilmeden önceki şekli) Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları

(9)  MADDE 75/13. bent (4842 sayılı kanunla kaldırılmadan önceki şekli. Yürürlük:1.1.1995 – 23.4.2003) (3946 sayılı Kanunun 16’ncı maddesiyle eklenen bent, Yür: 1.1.1995) Mükerrer 75’inci maddede yazılı vergi alacağı.

(10)   Madde 75/14- (6322 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli.Yür:7.10.2001-28.8.2012 tarihleri arası) “Bu maddenin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yer alan menkul “

(11) Madde 75/15 -(6327 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki şekli.Yür:7.10.2001-28.06.202 tarihleri arası)  (4697 sayılı Kanun’un 5. mad. eklenen bent. Yür:7.10.2001) Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile emeklilik ve sigorta şirketleri tarafından;

a)      On yıl süreyle prim, aidat veya katkı payı ödemeden ayırılanlara yapılan ödemeler,

b)      On yıl süreyle katkı payı ödemiş olmakla birlikte bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkı kazanmadan ayrılanlar ile diğer sandık ve sigortalardan on yıl süreyle prim veya aidat ödeyenlere ve vefat, müluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemeler,

c)      Bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemeler.

(12)   MADDE 75/16   (Maddenin 1.1.1981 den önceki şekli) Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyle elde ettiği temettü, faiz, kira ve benzeri iratlar, menkul sermaye iradıdır. Kaynağı ne olursa olsun aşağıda yazılı iratlar, menkul sermaye iradı sayılır:

         1. Her nev’i hisse senetlerinin temettüleri (Müessis ve intifa hisseleri dahil);

         2. Her nevi tahvilat faizleri (Yıllık ödeme, faizle birlikte tahvilin itfa akçesini de ihtiva ettiği dakdirde, itfa akçesine tekabül eden kısım irat sayılmaz);

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir